Logo van Santos world store

De verschillende modellen

Inwendig is iedere Rohloff-naaf exact hetzelfde. De verschillen zijn uitwendig. Afgezien van de drie kleuren zilver, rood en zwart (rood en zwart zijn geanodiseerd), hebben de verschillende modellen te maken met:
- de manier van schakelen
- de manier waarop de ketting gespannen wordt
- het opvangen van de tegenkracht
- aandrijving

De manier van schakelen
De naaf bedien je door een zeer degelijke draaigreep. De kabels lopen naar achteren en eindigen bij het schakelmechanisme. Stel dat een kabel springt dan kun je hem altijd met steeksleutel 8 in elke versnelling zetten die je maar wilt (of met de kabels van de interne schakelmechaniek). Aangeraden wordt om de kabels om de 10.000 tot 20.000 kilometer te vernieuwen. Er zijn twee typen schakelmechanismen. De kabels zijn bij beide systemen makkelijk los te halen, zodat je altijd je achterwiel eruit kunt halen.

 

Intern schakelmechanisme

Dit zit in de naaf weggewerkt. De twee kabels lopen vanaf het stuur naar een soort van kroonsteentje met een bajonetsluiting. Die zit weer vast in een andere sluiting die je in één beweging kunt loshalen. Die andere sluiting zit met een 0,9 mm kabeltje naar het interne mechanisme dat bij de as van de Rohloff zit.

 

Het voordeel van het interne schakelmechanisme is dat het bij het loshalen en vastzetten niet uitmaakt dat je schakelaar op het stuur verschuift. Het zoekt ‘vanzelf’ zijn 1e en 14e positie op.

 

Het nadeel is dat het 0,9 mm kabeltje lastig is om te vervangen. Zeker als je ongeduldig bent. Daarom is er het Easyset. Een compleet setje wat je gemakkelijk snel kan vervangen (handig voor onderweg!).

 

Uitwendig schakelmechanisme (schakelbox)
Dit is een zwart doosje ter hoogte van de as. De kabel van de schakelaar loopt rechtstreeks naar deze kabelbox. Het voordeel is dat dit doosje erg makkelijk los te halen is en dat de gehele kabel afgedicht is. Verder kun je hierbij een gewone derailleurkabel gebruiken die door een rembuitenkabel loopt.

Het nadeel is dat als je schakelt terwijl het zwarte doosje loshangt, dat het systeem verspringt, zodat je bijvoorbeeld nog wel van 1 tot en met 12 kan schakelen maar dat de 13 en 14 niet meer pakt. De oplossing is dan simpel: draai hem tot hij bv bij 12 stopt, haal dan de box eraf en draai de draaigreep naar 14 en zet de box er weer op. Dit is overigens een duurder systeem. Ikzelf vind het ook minder fraai om te zien. Bij een schijfrem ben je aangewezen op de externe schakelbox.


De manier waarop de ketting gespannen wordt
Om de ketting op spanning te houden zijn er drie manieren, die afhankelijk zijn van het frame:

Kettingspanner: Die ziet er uit als een achterderailleur, hij is echter veel stijver.

Het voordeel is dat je je nooit zorgen hoeft te maken dat de ketting te slap hangt. En dat is een gróót voordeel, want je hoeft er nooit naar om te kijken. Dit systeem kun je op bijna iedere fiets monteren. Wil je je fiets laten ombouwen, dan kost dat zoveel geld, dat je beter meteen een nieuwe fiets kunt kopen.

Het nadeel van de kettingspanner is dat je toch weer een ding bij je achterwiel hebt bungelen. Bovendien is er dan nog steeds iets kwetsbaar wanneer de fiets met het vliegtuig bijvoorbeeld meegaat.

Excentrische as

Bij speciaal daarvoor gemaakte frames kan een trapas uit het midden geplaatst worden. Dit wordt een Excentrische as genoemd. Door de trapas iets te draaien regel je de kettingspanning.

 

Het voordeel is, dat de kettinglijn er strak uitziet en dat door het ontbreken van een externe kettingspanner er een kettingkast omheen kan, de zogenaamde chainglider (heel sterk en niet duur).Jammer dat die wel een beetje geluid maakt. Tegenwoordig is het ook mogelijk om er een vaste kettingkast omheen te doen. De riemaangedreven Rohloff is dan een leuke oplossing. Bovendien is het niet nodig om de achterrem (velgrem) opnieuw af te stellen omdat het wiel niet naar achteren gaat.

 

Het nadeel van een Excentrische as is dat je gereedschap nodig hebt om de ketting op spanning te zetten. Je hebt hiervoor een inbussleutel nodig. De eerste keer is na pakweg 500 kilometer, daarna om de pakweg 1.000 kilometer, afhankelijk van de kracht waarmee je fietst.

 

Achterpatten

Zoals je een ketting spant op een stadsfiets, zo kan dat soms ook bij een fiets met Rohloffnaaf. Bij een stadsfiets heb je een kettingspanner die het wiel iets naar achteren trekt. De kettingspanner is bij het gebruik van een Rohloff-naaf vervangen door stevige inbusbouten die achter in het frame zitten en die het wiel vasthouden. Soms worden deze achterpatten toegepast in een speciaal ontworpen frame, soms door losse achterpatten die je op een ’standaard’-frame zet.

 

Tegenkracht
Als je schakelt, moet er een contrakracht uitgeoefend worden. Vergelijk het maar met een zware kist vooruit duwen als je op rolschaatsen rijdt. Als je duwt, zal niet de kist verplaatsen, maar zul je jezelf naar achteren duwen. Je hebt dus een tegenkracht nodig voordat je de kost vooruit kan duwen. Ditzelfde geldt ook voor het schakelen van en Rohloffnaaf. Voor de contrakracht zijn er drie opties:
- Lange arm. Deze lange arm loopt vanaf de as naar de achtervork is pakweg 20 cm lang. Met een kliksluiting zit hij vast aan een blokje op het frame. Het voordeel is dat deze lange arm past op iedere fiets. Het nadeel is dat zo’n lange arm er niet mooi uitziet.
- Korte arm. Een korte arm ziet er mooier uit. Sterker nog, je ziet hem bijna niet. Het is een kleine metalen plaat die zijn tegenkracht haalt uit een bout waarop de bagagedrager zit. Maar het is niet gezegd dat deze plaat altijd past op ieder frame. Het voordeel is dus dat het er esthetisch mooi uitziet.
- Korte arm met nokje. Lijkt veel op de vorige arm, zij het dat er een nokje in het gleufje van de achterpad zit, die voor de contrakracht zorgt.

 

Aandrijving
Naast de traditionele ketting is er nu ook een nieuwe ontwikkeling om de fiets vooruit te bewegen; de Gates Carbon Belt drive oftewel: riemaandrijving. In het verleden is al geprobeerd om fietsen uit te rusten met een riem in plaats van een ketting. De voordelen laten zich raden: geen smering meer nodig, veel minder last van vuil, stil, duurzamer, minder rek en veel gemakkelijker schoonmaken. Helaas waren deze experimenten geen lang leven beschoren omdat het niet goed uitontwikkeld was. De Gates aandrijfriem heeft als grote verschil carbon "draden” die de aandrijfriem enorm sterk en stijf maken. Hierdoor is het nu wel mogelijk om de riem toe te passen op de fiets. Wanneer de riem juist gemonteerd wordt gaat hij ruim 2 keer zo lang mee als een ketting. Weersinvloeden en oliën hebben geen invloed op de riem.

 

Op dit moment rijden al diverse fietsen rond met dit systeem zonder problemen.
Let wel op dat deze riem wel aandacht eist bij het onderhoud en omgang. Wanneer de riem "knikt” is hij beschadigd en niet meer bruikbaar. Wanneer je er alleen mee fietst is het een prettig en onderhoudsarm systeem. Laat eventuele reparaties over aan een gecertificeerde belt drive Rohloff specialist. Deze heeft een speciale opleiding gevolgd om met deze te mogen werken.

 

De grote vragen:
- wat als er een steentje tussen komt? Heeft u ooit een steentje tussen uw cassette gehad? De kans hierop is zeer klein, de riem beweegt met een bepaalde snelheid waardoor het steentje o.i.d. weg geketst wordt i.p.v. tussen een riemvertanding gaat zitten. Gebeurt het toch dan zal het einde verhaal van de riem zijn, evenals dat het einde verhaal voor de cassette zal zijn. Een kleine takje zal geen kwaad kunnen.

 

- kan iemand zomaar de aandrijfriem stuksnijden? Dat was de meest aparte vraag voor mij tot nu toe… alles kan kapot, een riem dus ook. De kans is alleen groter dat de banden de pineut zijn. Met een half doorgesneden riem kan alsnog doorgefietst worden (uiteraard niet aan te raden, maar alleen in geval van nood).

 

- kan hij breken? De riem wordt ook toegepast op bijvoorbeeld Harley Davidsen motoren, deze hebben veel meer vermogen dan een mens ( max. 7 Watt per kg bij een prof wielrenner, Rasmussen woog ca 60 kg: 420 Watt . 1 pk = 736 Watt, dus Rasmussen leverde gemiddeld 0.57 pk. Een beetje Harley levert meer dan 50 pk). Zolang de riem juist behandeld wordt zal hij niet breken, dit is uitvoerig getest.

 

- Wat doet vuil op de riem? In het "voortandwiel” zitten gaatjes waar de tanden van de riem invallen, hierdoor wordt het vuil dat op de riem zit erdoorheen geperst en is het dus geen enkel probleem. In een enkel geval waar er bv grote hoeveelheden klei en ijs op het "voortandwiel” belanden zou het fout kunnen gaan, de ervaringen zijn er alleen nog niet om deze theorie te ondersteunen. Over het algemeen functioneert een riemsysteem alleen maar beter in winterse omstandigheden omdat een ketting volkomen droogloopt door de pekel.

 

- Is een riem zwaarder en/of duurder dan een ketting? Een riem is lichter dan een ketting en gezien de levensduur ook goedkoper. Een riem kost circa 69 euro, een goede ketting algauw 36,- (1 riem gaat ruim 2 keer een ketting mee).

 

- Kan hij overslaan? Wanneer de riem goed op spanning staat en juist gemonteerd is zal hij niet doorslaan. Door de krachten op de riem is het mogelijk dat een frame zal vervormen waardoor de afstand tussen het voortandwiel en het achtertandwiel kleiner wordt, daardoor zou er een kans zijn dat hij overslaat. Een riem heeft de neiging om de vorm van een cirkel aan te nemen wanneer hij ontspannen is daardoor ligt hij niet meer goed om het achtertandwiel als hij slap staat. Wanneer je een stijf frame hebt dat erop berekend is zal dit dus niet gebeuren (denk bv aan een santos). Ook is door Rohloff een zogenaamde "Snubber” verplicht gesteld op riemaangedreven Rohloff fietsen. Een Snubber is een rolletje dat op ca 1,5 mm van de riem is gemonteerd bij het achtertandwiel. Wanneer de riem de neiging zou hebben om over te slaan verhinderd de snubber dit door de riem terug te drukken op het tandwiel. Kortom: hou de spanning in de gaten en zorg voor een goed frame (nogmaals: bij een goedkope rohloff fiets zit ook een goedkoop frame! ).

 

Bij een riemaangedreven fiets is wel een speciaal frame nodig. De riem moet door het frame doorgehaald worden om hem te vervangen. Een fiets waar een ketting op gemonteerd zit is vaak niet te gebruiken voor een riem. Let wel op dat je een goed systeem kiest dat makkelijk in gebruik is. Santos heeft een goed systeem hiervoor ontwikkeld.

 

Tip: zorg dat er geen speling op de trapas lagers zit!